AixmiNews.gr - H Ηλεκτρονική εφημερίδα των Μεγάρων, της Νέας Περάμου και της Δυτικής Αττικής

18.06.2018

Ο καιρός μας

833DIAZYGIA

Η διάλυση ενός γάμου είναι μια δύσκολη κατάσταση και επίπονη διαδικασία για όλα τα μέλη της οικογένειας Χαρακτηρίζεται από έντονη συναισθηματική φόρτιση και συχνά από συγκρούσεις μεταξύ των δύο διαφωνούντων γονιών. Κανείς δεν παντρεύεται με σκοπό να χωρίσει αλλά πολλές φορές τα πράγματα δεν προχωρούν όπως τα ονειρεύεται στην αρχή. Τα τελευταία χρόνια, τα χρόνια της κρίσης για τον Έλληνα, όχι μόνο οικονομικής αλλά και κρίσης αξιών, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, κατά τις δεκαετίες '50, '60, '70 το ποσοστό διαζυγίων-γάμων ήταν ένα προς δεκαεφτά ενώ σήμερα ανέρχεται στο ένα προς πέντε. Είναι δικαίωμα του κάθε γονέα, ως ενήλικος που είναι, να κάνει πράξη το δικαίωμά του να χωρίσει αλλά αποτελεί υποχρέωση του να προστατέψει τα παιδιά του ώστε να είναι υγιή, ασφαλή και χαρούμενα.
Το διαζύγιο αποτελεί ένα πολύ δυσάρεστο γεγονός στη ζωή των παιδιών και έχει βραχυπρόθεσμες ή μακροπρόθεσμες επιπτώσεις γι' αυτά, που τις βιώνουν είτε σε ήρεμο βαθμό είτε σε έντονο, και όπως αναφέρει και ο κοινωνιολόγος Joachim Hirschfield «τα παιδιά βρίσκονται κατά τη διάρκεια όλης της διαδικασίας του διαζυγίου σαν μέσα σε ομίχλη». Προσπαθούν να βρουν που πήγε ο κόσμος που έφυγε κάτω από τα πόδια τους στο άκουσμα του χωρισμού των γονιών του. Το διαζύγιο σαν συνθήκη αποτελεί κάτι δυσάρεστο για το κάθε παιδί και το επηρεάζει ψυχολογικά όσο αφορά την προσαρμογή του με τη συμβίωσή του με τον ένα γονέα, τον πόνο της απώλειας του έτερου γονέα και τέλος τις συγκρούσεις που πιθανόν να δημιουργούνται. Ο προβληματισμός όλων μας θα πρέπει να εστιάζει μετά από ένα διαζύγιο στην επόμενη ημέρα του παιδιού μετά το διαζύγιο, στην προσαρμογή του παιδιού σε μονογονεικό περιβάλλον, στο βίωμα της αποχώρησης, στα οικονομικά προβλήματα που προκύπτουν και τέλος τις γενικές αλλαγές σε όλη τη ζωή του παιδιού. Βέβαια το κάθε παιδί προσαρμόζεται στη συνθήκη του κάθε διαζυγίου μέσα στο χρόνο, αναλόγως βέβαια και την ιδιοσυγκρασία του η οποία και αυτή όμως με τη σειρά της διαμορφώνεται από το περιβάλλον μέσα στο οποίο μεγαλώνει ένα παιδί.

Πως νοιώθουν τα παιδιά αναλόγως την ηλικία τους σε ένα διαζύγιο;

Γεωργιάννα Γιαννοπούλου: «Η σχολική επίδοση αλλάζει προς το χειρότερο συνήθως»
Γιώτα Σταύρου: «Καλούνται να διαχειριστούν και το γεγονός της «απόκρυψης» του διαζυγίου από το ευρύτερο σχολικό περιβάλλον και να προσποιηθούν ότι όλα λειτουργούν εύρυθμα στο περιβάλλον του σπιτιού τους».
Ελίνα Παυλίδου: «Υπάρχουν και περιπτώσεις παιδιών (κυρίως εφήβων) που μετά το διαζύγιο των γονέων τους οδηγούνται σε παραβατική συμπεριφορά και μπλέκουν σε συμμορίες ανηλίκων γεγονός που τους απομονώνει περισσότερο από τις προηγούμενες παρέες του».

Τα παιδιά, από αρκετά μικρή ηλικία, αρχίζουν να αποκτούν ιδέα στο τι είναι οικογένεια. Έτσι, όπως υποστηρίζουν και οι ειδικοί, οι ιδέες σχετικά με την οικογένεια που αποκτούν, είναι σημαντικές, αφού πέραν των άλλων καταστάσεων, μπορούν να κατανοήσουν και το διαζύγιο. Βέβαια οι αντιλήψεις τους αυτές εξαρτώνται από την ηλικία και το επίπεδο ανάπτυξης της λογικής που έχει αναπτύξει το κάθε παιδί.
Οι έρευνες απέδειξαν, πως από την πολύ μικρή ηλικία των τριών ετών, ο άνθρωπος από ένστικτο αισθάνεται την οικογένεια ως μια ύπαρξη που του δίνει στοργή και τον προστατεύει. Όσο αφορά όμως το διαζύγιο αξίζει να αναφέρουμε πως τα παιδιά αυτής της ηλικία και μέχρι τα πέντε τους περίπου νοιώθουν υπαίτια για τον χωρισμό των γονιών. Τα παιδιά αυτά νοιώθουν το αίσθημα της εγκατάλειψης του γονέα που αποχωρεί από το σπίτι. Αισθάνονται πως ο γονιός που φεύγει δεν τα αγαπάει και δεν νοιάζεται γι' αυτά. Είναι βέβαια κάτι φυσιολογικό να το νοιώθουν λόγω του νεαρού της ηλικίας, αφού δεν έχουν την ωριμότητα να κατανοήσουν πως οι δύο γονείς δεν γίνεται να είναι πλέον ξανά μαζί. Γενικά κυριαρχεί ο φόβος και η θλίψη μέσα τους.
Τον τρόπο αντίδρασης των παιδιών, μας τον επιβεβαίωσε και η Γεωργιάννα Γιανοπούλου, την οποία επισπευτήκαμε στην Αλληλεγγύη του Πειραιά και η οποία είναι σύμβουλος ψυχικής υγείας. Η κ. Γιαννοπούλου, υποστήριξε στην ερώτηση, πως αντιδρούν τα παιδιά κατά το χωρισμό των γονιών τους και είπε πως «σε ένα χωρισμό τα παιδιά φοβούνται ότι θα χάσουν τον ένα γονέα για πάντα, νιώθουν ανασφάλεια και σύγχυση και ότι αισθάνονται υπεύθυνα εκείνα για τον χωρισμό». Όσο αφορά τον τομέα που επηρεάζεται περισσότερο δήλωσε πως «συναισθηματικά βιώνουν πραγματικό πένθος, απώλεια για την οικογένεια τους που διαλύεται» και συμπλήρωσε πως ο τρόπος που θα επικοινωνήσουν οι γονείς το χωρισμό τους στα παιδιά είναι η πιο σημαντική κίνηση που πρέπει να κάνουν τονίζοντας μάλιστα «πως πρέπει να τα καθησυχάσουν όσο αφορά στο ότι δεν φέρουν καμία ευθηνή εκείνα για τον χωρισμό τους».
Όσο για τις επιπτώσεις που υπάρχουν στην ψυχική τους υγεία, σύμφωνα με την κ.Γιαννοπούλου, «τα παιδία σε αυτές τις καταστάσεις μπορεί να έχουν αλλαγές στην συμπεριφορά τους, υποφέρουν σιωπηλά ή φωναχτά, με εκρήξεις θυμού ή επιθετικότητας ή επιζητούν την απομόνωση» και συμπλήρωσε πως η ηλικία του παιδιού παίζει ρόλο στις επιπτώσεις που μπορεί να έχει στην μετέπειτα ζωή του ένας χωρισμός , τονίζοντας πως ο τρόπος που θα ανακοινωθεί στο παιδί ο χωρισμός εξαρτάται από αναπτυξιακό του στάδιο όπως και «αν θα πρέπει να του πούμε την αλήθεια εξαρτάται από την ηλικία».
Προχωρώντας ηλικιακά τα παιδιά και φτάνοντας ως τα οχτώ τους χρόνια αρχίζουν, να αποκολλώνται από την πεποίθηση, πως αυτά είναι υπεύθυνα για το διαζύγιο ενώ μέσα τους αισθάνονται άσχημα γι' αυτή την κατάσταση που επικρατεί αλλά αρχίζουν όμως να συνειδητοποιούν πως πρέπει να προσαρμοστούν με τα νέα δεδομένα που υπάρχουν. Συνήθως σε αυτή την ηλικία ενώ γνωρίζουν, πως οι καβγάδες των γονέων, δεν γίνονται με υπαιτιότητα αυτών, προσπαθούν να έχουν σωστότερη συμπεριφορά προσδοκώντας πως έτσι ίσως φέρουν πιο κοντά τους γονείς τους. Άλλη μια αντίδραση που έχει παρατηρηθεί από έρευνες είναι πως αρχίζουν να παρουσιάζουν αδυναμία συγκέντρωσης και παραμέληση των μαθημάτων στις περισσότερες των περιπτώσεων. Σε αυτή την ηλικία είναι επικίνδυνο να τα επηρεάσει ψυχικά αυτή η κατάσταση στο σπίτι και να τα οδηγήσει στην κατάθλιψη και το άγχος στην περίοδο της ενηλικίωσης, όπως επισημαίνουν διάφοροι επιστήμονες. Αυτό δημιουργείται διότι δεν υπάρχει μια ασφαλής προσκόλληση γονέα και παιδιού και δεν περνάει σωστά τις κρίσεις τις ηλικίας του έχοντας το μαράζι του χωρισμού των γονιών τους.
Σχετικά με τις σχολικές επιδόσεις αλλά και τη γενική συμπεριφορά των παιδιών απευθυνθήκαμε στην κ. Γιώτα Σταύρου, δασκάλα σε Δημοτικό Σχολείο στα Μέγαρα, η οποία ,όταν της θέσαμε την ερώτηση πως βαδίζουν σχολικά τα παιδιά των διαζευγμένων οικογενειών μας απάντησε ότι στην παιδική ψυχή η οποιαδήποτε αλλαγή στο οικογενειακό status φαντάζει δύσκολη, τη στιγμή που έχουν μάθει να λειτουργούν σε ένα δομημένο σύστημα, ενώ το περιβάλλον βρίσκεται διαρκώς σε αλλαγή. Η κ. Σταύρου δήλωσε πως στα παιδιά της πρώτης σχολικής και προεφηβικής ηλικίας παρατηρείται μία «κοιλιά» κατά τη διάρκεια των διαδικασιών του διαζυγίου. «Κατά πλειοψηφία τα περισσότερα παιδιά παρουσιάζουν πτώση στην σχολική τους επίδοση, έλλειψη ενδιαφέροντος για την μαθησιακή διαδικασία και απουσία συμμετοχής στο μάθημα» είπε χαρακτηριστικά. Περνώντας στον ψυχολογικό τομέα σημείωσε, πως παρατηρούνται έντονες αντιδράσεις απέναντι στους συμμαθητές, τους φίλους και τους δασκάλους τους ενώ συμπλήρωσε πως «σε ορισμένες περιπτώσεις παρατηρείται και αρκετά έντονη επιθετική συμπεριφορά, είτε προς τον εαυτό τους είτε προς τους γύρω τους». Αιφνιδιάστηκα όμως, όταν μου επισήμανε, πως γίνεται αντιληπτή η επιδίωξη ορισμένων παιδιών να περνούν περισσότερο χρόνο στο σχολείο και να μην θέλουν να επιστρέψουν στο σπίτι τους «αφού ίσως δεν μπορούν να διαχειριστούν το βαρύ κλίμα που επικρατεί εκεί». Τέλος, πρόσθεσε, πως «σε κάποιες μεμονωμένες περιπτώσεις, εκτός βέβαια από την διαφορετική οικογενειακή κατάσταση που έχουν να διαχειριστούν, καλούνται να διαχειριστούν και το γεγονός της "απόκρυψης" του διαζυγίου από το ευρύτερο σχολικό περιβάλλον και να προσποιηθούν ότι όλα λειτουργούν εύρυθμα στο περιβάλλον του σπιτιού τους».
Ενδιαφέρουσες όμως ήταν και οι πληροφορίες που μας έδωσε για το θέμα των σχολικών επιδόσεων και της συμπεριφοράς στο σχολείο η ψυχολόγος του 2ου ΕΕΕΕΚ Πειραιά «Άνοιξη» κ. Ελίνα Πασχαλίδου. Αφού οι επιπτώσεις, σύμφωνα με τη ψυχολόγο, του διαζυγίου, φαίνεται να επιδρούν αρνητικά σε διάφορους τομείς της ανάπτυξης των παιδιών «έτσι λοιπόν και ο ακαδημαϊκός τομέας είναι ένας τομέας που ενδέχεται να επηρεαστεί δυσμενώς» είπε χαρακτηριστικά.
Όμως, κατά την κ. Πασχαλίδου, κάθε περίπτωση διαζυγίου και οι επιπτώσεις αυτού μπορεί να διαφέρουν από παιδί σε παιδί «ως εκ τούτου υπάρχουν και παιδιά που δε μειώνεται η σχολική τους επίδοση ή αυτό μπορεί να συμβεί για μικρότερο διάστημα (στις πρώτες φάσεις από την ανακοίνωσή του διαζυγίου)». «Σε γενικές γραμμές όμως, παρατηρείται σε περιπτώσεις διαζυγίου να επέρχεται μια μείωση στη σχολική επίδοση των παιδιών'' επισημαίνει η ψυχολόγος του 2ου ΕΕΕΕΚ Πειεραιά. Συχνά τα μικρότερα παιδιά, ιδιαίτερα μέχρι να διαχειριστούν την καινούργια κατάσταση, δυσκολεύονται να συγκεντρωθούν και να ολοκληρώσουν τις σχολικές τους εργασίες, εμφανίζουν διαμαρτυρία για εμπλοκή με το μαθησιακό τομέα, εμφανίζουν έλλειψη ενδιαφέροντος για κάθε τι που αφορά το σχολείο οπότε ως αποτέλεσμα μειώνονται οι βαθμοί τους κατά την άποψη της κ. Πασχαλίδου. Τα μεγαλύτερα παιδιά από την άλλη, συχνά αποπροσανατολίζονται από τους στόχους τους, αυξάνουν τις απουσίες τους και σε κάποιες περιπτώσεις διακόπτουν και τη φοίτησή τους από το σχολείο ενώ χάνουν και το κίνητρό τους για μάθηση και για περαιτέρω ακαδημαϊκή επιτυχία. Συμπερασματικά, σύμφωνα με την κ. Πασχαλίδου, όπως και σε άλλες περιπτώσεις, το αναπτυξιακό στάδιο του παιδιού, τα ιδιοσυγκρασιακά του χαρακτηριστικά καθώς και ο τρόπος που θα χειριστεί ο γονιός την κάθε κατάσταση, ενδέχεται να μειώσει ή να αυξήσει τις πιθανότητες σχολικής αποτυχίας ή χαμηλής σχολικής επίδοσης.
Η κ. Γιαννοπούλου συμφώνησε με την προλαλήσασα κ. Πασχαλίδου και αρκέστηκε να μιλήσει για την πλειοψηφία των περιπτώσεων λέγοντας ότι «η σχολική τους επίδοση αλλάζει προς το χειρότερο συνήθως».
Στη συνέχεια ρώτησα την κ. Πασχαλίδου πως συμπεριφέρεται και πως αισθάνεται ένα παιδί χωρισμένων γονιών σε σχέση με άλλα παιδιά που δεν είναι χωρισμένοι οι γονείς τους στη μεταξύ τους συναναστροφή. Τα παιδιά των χωρισμένων γονιών παρουσιάζουν δυσκολίες στην έκφραση και έλεγχο των συναισθημάτων τους (προκαλούν σε αρκετές περιπτώσεις έντονες συγκρούσεις), με εκφάνσεις θυμού, επιθετικότητας, ανυπακοής ενώ τα αισθήματα άγχους, λύπης, ντροπής, ενοχής, χαμηλής αυτοεκτίμησης, κοινωνικής απομόνωσης είναι και αυτά πιο έντονα σε σχέση με τα παιδιά γονιών που δεν είναι διαζευγμένοι. Στην ουσία όπως μου τόνισε «κατά αυτό τον τρόπο, όταν κάποιος δεν είναι εσωτερικά ήρεμος αυτό θα αντικατοπτρίζεται και στη συμπεριφορά του».
Η ψυχολόγος του 2ου ΕΕΕΕΚ Πειραιά «Άνοιξη» σχετικά με τη συμπεριφορά των παιδιών κατά το διαζύγιο δήλωσε πως τα παιδιά περνούν από διάφορα στάδια όταν μαθαίνουν ότι οι γονείς τους χωρίζουν. Υποστήριξε πως «είναι απόλυτα φυσιολογικό να νιώθουν ότι «γκρεμίζεται» όλος τους ο κόσμος αφού καλούνται να προσαρμοστούν σε μια κατάσταση που ούτε θα πίστευαν ότι θα τους συνέβαινε οπότε είναι φυσιολογικό να εμφανίζουν ποικίλες συναισθηματικές αντιδράσεις» «Τα πιο κοινά συναισθήματα που συνήθως συναντώνται σε όλα τα παιδιά είναι η θλίψη, ο θυμός, ο φόβος, το άγχος, η μοναξιά, η ενοχή, η ανασφάλεια, η ανεπάρκεια, οι τύψεις» είπε χαρακτηριστικά και συμπλήρωσε πως «Το πώς βέβαια θα αισθανθεί το κάθε παιδί έχει να κάνει με διάφορους παράγοντες που αφορούν τόσο το ίδιο σαν άτομο όσο και το γενικό οικογενειακό κλίμα και περιβάλλον».
Όσο αφορά τον τομέα που επηρεάζεται πιο πολύ στην παιδική ψυχή η κ. Πασχαλίδου τόνισε πως είναι ο ψυχολογικός. Τα παιδιά συχνά βιώνουν ποικίλα συναισθήματα όπως είναι η λύπη (εκφραζόμενη με διάφορους τρόπους και με διαφοροποιημένη κάθε φορά ένταση), η άρνηση του γεγονότος, ο φόβος για εγκατάλειψη από τους γονείς, η ανασφάλεια σχετικά με τα συναισθήματα του γονέα (ειδικά αυτού που θα φύγει από το σπίτι), η ανησυχία για το μέλλον, ο θυμός, η ενοχή ότι το ίδιο φταίει για την απόφαση των γονιών ενώ σε πολλές περιπτώσεις εμφανίζονται και σημάδια κατάθλιψης. «Όλα σχεδόν τα παιδιά θα περάσουν από τις παραπάνω συναισθηματικές αντιδράσεις αλλά η ένταση και η διάρκεια είναι αυτή που θα διαφέρει σε κάθε παιδί» δήλωσε χαρακτηριστικά και πρόσθεσε πως συχνά κατά τη διάρκεια της περιόδου μετά την ανακοίνωση του διαζυγίου, αναγεννώνται στο παιδί διάφορες φοβίες τις οποίες είτε προ-υπήρχαν αλλά είχε αντιμετωπίσει είτε αφορούν σε νέες φοβίες. Παράλληλα όμως, σύμφωνα με την κ. Πασχαλίδου, παρατηρούνται και αλλαγές στο συμπεριφορικό κομμάτι λόγω αυτών των συναισθηματικών μεταβάσεων οι οποίες μπορούν να αφορούν σε μικρότερα παιδιά κάποιες παλινδρομήσεις, διαταραχές ύπνου-φαγητού-ενούρησης ενώ σε μεγαλύτερα παιδιά να αφορούν διαταραχές διαγωγής, τάσεις επιθετικότητας (πολλές φορές και παραπτωματική συμπεριφορά- σε εφήβους), τάσεις εσωστρέφειας και απομόνωσης ακόμα και σημάδια κατάθλιψης.
Συνεχίζοντας και φτάνοντας στη μέση ηλικία, έχουν αποκτήσει μέσα τους τη λογική και το σθένος, πως οι γονείς δεν θα είναι ξανά μαζί. Το σαράκι του χωρισμού σίγουρα το κουβαλούν μέσα τους αλλά έχουν πλέον αρχίσει να εκλογικεύονται και να συμβιβάζονται στη συνθήκη που βρίσκεται η οικογένειά τους. Παρατηρείται μάλιστα, πως αρχίζουν να κρίνουν για το ποιος γονιός φταίει για τον χωρισμό παίρνοντας το μέρος του άλλου γονέα και εκφράζοντας έντονο θυμό. Κατά τη διάρκεια της εφηβείας παρατηρείται λογική στη σκέψη τους και απόλυτη κατανόηση στο πώς οι γονείς εξαιτίας κάποιων αιτιών δεν μπορούν να είναι μαζί και δεν νοιώθουν πλέον απόρριψη όπως σε μικρότερη ηλικία ενώ δεν προσμένουν επανασύνδεση. Τέλος σε αυτή την ηλικία σταματά να υφίσταται ο θυμός και η έχθρα, που ίσως έβγαζαν σε μικρότερη ηλικία, εξαιτίας των διαφορετικών ζωών που διάλεξαν να κάνουν οι γονείς τους, αποκτώντας όμως άλλα συμπτώματα που ίσως είναι κατάλοιπα ενός διαζυγίου, όπως συμπτώματα κατάθλιψης, διατροφικές διαταραχές, αντικοινωνική συμπεριφορά, χρήση ναρκωτικών, βία στα γήπεδα και άγχος για το μέλλον τους. Έτσι λοιπόν όλες αυτές οι εσωτερικές και εξωτερικές ψυχολογικές διεργασίες μπορεί να επηρεάσουν τις διαπροσωπικές σχέσεις των παιδιών καθώς με αυτές τις συμπεριφορές είναι δύσκολο τόσο να διατηρήσουν φίλους (σε περιπτώσεις κοινωνικής απομόνωσης δεν το επιδιώκουν κιόλας) όπως και να εκφράσουν απόψεις και συναισθήματα με αποδεκτά θετικό τρόπο. Χαρακτηριστικά είναι τα λόγια της κ. Παυλίδου πως «υπάρχουν και περιπτώσεις παιδιών (κυρίως εφήβων) που μετά το διαζύγιο των γονέων τους οδηγούνται σε παραβατική συμπεριφορά και μπλέκουν σε συμμορίες ανηλίκων γεγονός που τους απομονώνει περισσότερο από τις προηγούμενες παρέες του».
Αξίζει όμως, να αναφέρω, όπως έχουν δείξει και οι έρευνες, ο τρόπος που αιτιολογεί το κάθε παιδί το διαζύγιο τον γονιών του εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το πώς έχει μεγαλώσει και ανατραφεί σχετικά με την γενικότερη προσαρμογή του αλλά και ειδικότερα με την προσαρμογή που έχει να κάνει με το διαζύγιο. Κοινώς με βάση την ιδιοσυγγρασία του και την προσωπικότητά που έχει αναπτύξει ως εκείνη τη χρονική στιγμή της ζωής του.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΤΟΥ ΙΕΡΟΘΕΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΣΤΗΝ ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ ΤΗΣ ΑΙΧΜΗΣ...